Anemia w ciąży

Osłabia odporność matki, może też poważnie zagrozić dziecku. Anemia przyczynia SIĘ do wystąpienia zaburzeń rozwoju płodu, wad wrodzonych, a w pierwszych miesiącach ciąży może być nawet przyczyną poronienia.
Nie można jej lekceważyć. Anemię w ciąży trzeba leczyć, i to jak najszybciej.

Anemia, czyli niedokrwistość, to problem, z którym boryka się wiele ciężarnych. Wszystko przez zmiany fizjologiczne, jakie następują w czasie ciąży w organizmie kobiety. W tym okresie dochodzi do obniżenia stężenia hemoglobiny oraz liczby czerwonych krwinek. Zwiększa się objętości krwi, następuje jej rozcieńczenie. To jednak nie jedyny problem…

Przyczyny

Najczęstszą przyczyną anemii u kobiet ciężarnych jest niedobór żelaza. Żelazo pełni w organizmie bardzo ważne funkcje. Ten niepozorny pierwiastek to jeden z podstawowych mikroelementów występujących w organizmie człowieka i zapewniający jego prawidłowe funkcjonowanie. Aż 70 proc. żelaza wchodzi w skład hemoglobiny, która uczestniczy w transportowaniu tlenu do wszystkich komórek w ciele człowieka. Żelazo jest także składnikiem mioglobiny, odpowiedzialnej za magazynowanie tlenu oraz budulcem enzymów.

Brak tego pierwiastka może mieć dwie przyczyny: jest albo niedostatecznie wchłaniany przez organizm, albo dostarcza się go w diecie za mało. W ciąży o niedobór żelaza nietrudno. Kobieta dzieli się tym pierwiastkiem z dzieckiem. Rozwijający się w jej łonie płód czerpie żelazo poprzez łożysko. W ciąży zapotrzebowanie na ten pierwiastek jest więc większe. Podczas gdy u kobiet w wieku 19–50 lat zapotrzebowanie wynosi 18 mg/dzień, u ciężarnych – 27 mg/dzień.

Anemia ciążowa może być też wynikiem niedoboru kwasu foliowego lub witaminy B12. Istnieją również pewne sytuacje, które wpływają na wzrost ryzyka pojawienia się anemii w ciąży. Wśród nich wymienić można: ciążę mnogą, silne wymioty czy przewlekłe choroby układu pokarmowego.

Objawy

Anemii towarzyszy szereg objawów. Początkowo są one trudne do rozpoznania i często mylone z naturalnymi symptomami ciąży. Pierwsze objawy anemii to:

  • uczucie ciągłego zmęczenia,
  • osłabienie,
  • spadek odporności,
  • łamliwość włosów i paznokci,
  • problemy z koncentracją.

Jeśli anemia postępuje, objawy się nasilają. W zaawansowanym stadium anemii mogą wystąpić następujące objawy:

  • napady duszności,
  • bladość,
  • przyspieszone bicie serca,
  • objawy neurologiczne: zaburzenia
  • widzenia czy dotyku,
  • bóle brzucha.

Jak rozpoznać anemię?

Anemię w ciąży rozpoznaje się na podstawie morfologii krwi. To badanie, które każda ciężarna powinna wykonywać w ciąży regularnie. Zaleca się je także kobietom, które planują dziecko. Jeśli przyszła mama choruje na anemię, lekarz zapewne zaleci odsunięcie starań o dziecko do czasu wyleczenia niedokrwistości.
Morfologia krwi jest badaniem pozwalającym na ogólną ocenę układu czerwonokrwinkowego, białokrwinkowego i płytek krwi. Parametry opisujące układ czerwonokrwinkowy (erytrocyty, hematokryt, wskaźniki czerwonokrwinkowe, RDW) umożliwiają wstępne rozpoznanie niedokrwistości i jej różnicowanie,
m.in. ze względu na wielkość krwinek (mikro-, normo-, makrocytowe), stopień zawartości hemoglobiny (niedobarwliwe, normobarwliwe). Anemię u kobiet ciężarnych stwierdza się, kiedy poziom hemoglobiny jest niższy niż 11 g/dl lub gdy poziom hematokrytu nie przekracza 33 procent.

Skutki

Zdiagnozowanie anemii ma istotne znaczenie dla podjęcia odpowiedniego leczenia. To ważne, bo anemia może być groźna zarówno dla matki, jak i rozwijającej się w jej łonie dziecka. W pierwszym trymestrze ciąży może prowadzić do poronień oraz wad rozwojowych płodu. W trzecim – być przyczyną przedwczesnego porodu. Anemia może również odpowiadać za niższą masę urodzeniową, a także zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia niedokrwistości w pierwszym roku życia dziecka. Niedokrwistość jest także groźna dla przyszłych mam. Nie tylko dlatego, że znacznie pogarsza samopoczucie, ale i wpływa na spadek odporności. To z kolei sprawia, że kobieta może być bardziej podatna na wszelkiego rodzaju infekcje.

Leczenie

W leczeniu anemii bardzo ważna jest odpowiednia dieta, bogata w żelazo. Żelazo nie jest produkowane przez organizm, dlatego trzeba dostarczać je z pożywieniem. Najlepszym źródłem tego pierwiastka jest mięso: wątróbka wieprzowa, wołowa i drobiowa, kaszanka. Żelazo znajdziemy też w: soi, fasoli, soczewicy, ciecierzycy, szpinaku, suszonych morelach i brzoskwiniach. Sporo jest go też w: papryce, natce pietruszki, pomidorach, truskawkach i czarnych porzeczkach. Należy jednak pamiętać, że żelazo pochodzenia roślinnego wchłania się stosunkowo trudno. O wiele lepiej organizm przyswaja je z pokarmów pochodzenia zwierzęcego. Do diety warto włączyć składniki zawierające duże ilości witaminy C, by ułatwić wchłanianie żelaza (sok z kwiatu czarnego bzu lub aceroli, natka pietruszki i warzywa, owoce cytrusowe).
Jeśli lekarz stwierdzi, że dieta nie wystarczy, konieczna będzie suplementacja żelazem. Lekarz najczęściej przepisuje konkretny preparat i określa jego dawkowanie. Może zalecić przyjmowanie nie tylko żelaza, ale i kwasu foliowego. Jest on witaminą „krwiotwórczą” i, podobnie jak żelazo, pomaga w prawidłowej produkcji krwi. Przyczynia się także do zmniejszenia uczucia zmęczenia i znużenia. Suplementacja i właściwa dieta pomogą powrócić kobiecie do zdrowia. Lekarz będzie monitorował sytuację, zlecając regularne wykonywanie morfologii krwi.

W przypadku anemii ważna jest odpowiednia profilaktyka. Kobiety starające się o dziecko, mając świadomość tego, że mogą być narażone na anemię, powinny dbać o zbilansowaną dietę, bogatą w żelazo, oraz o regularnie wykonywane badania. Działania profilaktyczne pozwolą zadbać o dobre samopoczucie w ciąży, a dziecko uchronić przed ryzykiem wystąpienia wad wrodzonych i rozwojowych.


Anemię u kobiet ciężarnych stwierdza się, kiedy poziom hemoglobiny jest niższy niż 11 g/dl lub gdy poziom hematokrytu nie przekracza 33 procent. To choroba, którą trzeba leczyć. Może się przyczynić do wystąpienia zaburzeń rozwoju płodu, wad wrodzonych, a w pierwszych miesiącach ciąży nawet poronienia.


Formy żelaza w żywności

HEMOWE (dwuwartościowe, wchłania się średnio w 20%),

  • wątróbka wieprzowa i z kurczaka,
  • wołowina,
  • cielęcina,
  • baranina,
  • podroby: kaszanka, pasztet, salceson,
  • ryby: łosoś, makrela, śledź, tuńczyk.

NIEHEMOWE (trójwartościowe, wchłania się w zaledwie 1–5%)

  • żółtko jaj,
  • natka pietruszki,
  • warzywa: bób, brokuły, brukselka, burak, cykoria, pietruszka, szpinak,
  • orzechy: laskowe, arachidowe, migdały, włoskie, wiórki kokosowe,
  • soja,
  • owoce: porzeczki (czarne, białe, czerwone), poziomki, maliny, awokado,
  • owoce suszone: morele, śliwki, figi, daktyle, rodzynki, jabłka,
  • produkty zbożowe: chleb żytni razowy, graham, kasza jaglana, kasza gryczana, pęczak, ryż brązowy,
  • nasiona i ziarna: dynia, słonecznik, sezam, mak,
  • nasiona roślin strączkowych: fasola, groch.