Profilaktyka zdrowia dla kobiet w okresie prokreacyjnym

Rzeczywistość profilaktyki zdrowia w naszym kraju nie daje powodów do zadowolenia. Do laboratorium najczęściej udajemy się skierowani przez lekarza bądź pracodawcę, w ramach badań okresowych. Odsetek zleceń indywidualnych nadal jest wyższy wśród kobiet, niż u mężczyzn.
DIAGNOSTYKA chce pomóc paniom w profilaktyce zdrowotnej, zachęcać do konsultowania się z lekarzem pierwszego kontaktu: jakie badanie wskazane jest wykonać w danym wieku, ze względu na dolegliwości, choroby, jakie zdarzały się w rodzinie etc. Założeniem trzeciego etapu ogólnopolskiej kampanii ogólnopolskiej sieci laboratoriów DIAGNOSTYKA pt. „Jestem kobietą i dbam…” jest zdrowie dziecka i prawidłowa profilaktyka zdrowia najmłodszych. Zgodnie z hasłem przewodnim kampanii, osią akcji jest kobieta, dlatego zaczynamy od kobiet ciężarnych i kobiet planujących ciążę. Informacjom towarzyszy zniżka na pakiety badań, które zamiast 300 zł kosztują 99 zł. Więcej informacji można znaleźć na www.kobieta.diagnostyka.pl.

Jakie badania kobiety powinny regularnie wykonywać?

Przed rozpoczęciem kampanii organizatorzy przeanalizowali statystyki, dotyczące badań, jakim poddawały się kobiety we wszystkich punktach pobrań DIAGNOSTYKI w Polsce. Najczęściej zlecano badania podstawowe: 86,6% badań dotyczyło morfologii krwi, 69,1% kobiet wykonało badanie ogólne moczu. W specjalnym pakiecie badań dla kobiet przed ciążą z 65% zniżką znalazły się, oprócz pełnej morfologii, badania moczu, jak również badania podstawowe: poziom glukozy, badania hormonalne, badanie tarczycy i wątroby, badanie odporności. Badania te pozwalają dość dokładnie i przekrojowo ocenić ogólny stan pacjentki, informują o stanie jej organizmu i jego ewentualnej gotowości do poczęcia i noszenia nowego życia. Tarczyca, wątroba, nerki, układ krążenia, immunologia są bowiem naturalnymi informatorami na temat ciała kobiety.

Kobiecy superorganizm

Można powiedzieć, że kobiety to superbohaterki – mają supermoce, dzięki którym nie tylko rodzą dzieci, ale jeszcze mogą je wykarmić. Tylko czy te niezwykłe możliwości dotyczą każdej kobiety? Teoretycznie tak, jednak coraz częściej kobiety mają problemy z zajściem w ciążę, rośnie ilość zapłodnień pozaustrojowych, wydłuża się czas starania o dziecko. Przyczyn tego stanu rzeczy upatruje się w stylu życia, modzie, życiu w ciągłym stresie i pośpiechu. Piękny, szczupły wygląd okupiony bywa niekiedy nadwerężeniem organizmu – diety, nieregularne odżywanie, zbyt mocny trening nie pozostają bez wpływu na stan zdrowia. Dlatego warto kontrolować swój organizm. Zwłaszcza planując ciążę, warto mieć na względzie, jak dotychczasowy styl życia pozostaje w relacji do późniejszego bycia mamą. A przecież rodzą coraz starsze kobiety – urodzenie pierwszego dziecka przesunęło się w czasie – około 30. roku życia kobiety rodzą teraz swoje pierwsze dziecko. Do tego czasu organizm kobiety ulega ciągłym zmianom, a z wiekiem obniża się płodność.

Oprócz badań podstawowych (morfologia, mocz, glukoza) warto monitorować tarczycę i poziom TSH – wynik tego badania poinformuje o ewentualnej niedoczynności lub nadczynności tarczycy, które mogą utrudniać zajście w ciążę. Kobiety powinny także bezwzględnie wykonać badanie przeciwciał – w kierunku chorób zakaźnych, groźnych dla płodu (jak np. toksoplazmoza, różyczka, cytomegalia). Uzyskane w czasie tych badań informacje będą niezwykle istotne dla lekarza prowadzącego ciążę (np. gdyby pojawiły się przeciwciała w klasie IgM, świadczące o aktualnym przechodzeniu infekcji). Dlatego szczególnie podkreślamy wagę tych badań, jako że najczęściej wykonuje się je dopiero w okresie ciąży, kiedy testy mogą dawać wyniki graniczne (nieswoiste). Lekarz ma wówczas utrudnione zadanie; nie wie, czy zakażenie (jeśli wystąpi) jest nowe, czy zostało nabyte już w czasie ciąży, a to przekłada się na sposób leczenia. Jeśli kobieta nie jest odporna na różyczkę, toksoplazmozę i cytomegalię, zalecana jest kontrola przeciwciał w obu klasach – zarówno w klasie IgM, jak i IgG – co trzy miesiące.
Ze statystyk DIAGNOSTYKI wynika, że przyszłe mamy są świadome ryzyka, jakie niosą choroby zakaźne dla płodu. Ilość wykonywanych badań wzrasta: między 2012 a 2013 rokiem wzrosła o 40%, a między 2013 a 2014 o 30%. Jednym z zadań kampanii profilaktycznej „Jestem kobietą i dbam…” jest właśnie przesunięcie punktu zainteresowania wspomnianymi wyżej badaniami przed planowaną ciążą.

Pełna mobilizacja – ciąża

W pakiecie dla kobiet w ciąży znalazły się zarówno badania obowiązkowe, jak i zalecane (w kwocie 99 zł, dzięki czemu można zaoszczędzić 170 zł i zyskać pewność, że wszystko przebiega prawidłowo). W zestawie znalazło się, oprócz wspomnianych wyżej badań ogólnych i tarczycy, także badanie służące diagnostyce niepowodzeń ciążowych, związanych z zespołem antyfosfolipidowym, który stanowi zagrożenie dla utrzymania ciąży, może być przyczyną poronień, zakrzepicy krwi (badanie P/c. p. kardiolipinie w kl. IgG i IgM) to może być pierwszy krok we właściwym kierunku dla kobiet z problemami. Wskazane jest sprawdzenie poziomu elektrolitów (Na, K) – ich nieprawidłowy poziom może powodować zaburzenia rytmu serca lub przedwczesne skurcze macicy, mogące się pojawić w przypadku niedoborów magnezu i wapnia w organizmie ciężarnej.
Należy także utrzymywać w normie poziom innych ważnych pierwiastków, przede wszystkim żelaza, którego braki dotykają aż 40% kobiet w ciąży. Żelazo ma ogromne znaczenie dla stanu matki i rozwoju płodu, anemia bowiem może przyczynić się do niskiej wagi urodzeniowej dziecka, a nawet do poronienia. U przyszłych mam wykonuje się także próby wątrobowe. Podobnie jak przed ciążą, obserwuje się poziom przeciwciał chorób zakaźnych (różyczka, toksoplazmoza i cytomegalia) wg indywidualnego schematu kontaktu z patogenami. Wszystkie te badania wskazują na to, czy płód prawidłowo się rozwija i pozwalają na eliminację ewentualnych zagrożeń ciąży i płodu.
Ciąża to wyjątkowy czas dla organizmu kobiety, w którym niektóre parametry ulegają pewnym zmianom, uznawanym za dopuszczalne (poziom czerwonych i białych krwinek, układ płytkowy, glukoza, hormony). Ważne jednak, aby nie przekraczały one prawidłowych zakresów. Jest jednak wskaźnik, którego obserwacja w ciąży jest szczególnie ważna – jest to hormon TSH. Poziom tego hormonu waha się na różnych etapach ciąży. Podstawowe jego wartości dla pierwszego trymestru wynoszą od 0,01 do 2,32 mIU/l, natomiast w drugim i trzecim trymestrze odpowiednio między 0,1 i 2,35 mIU/l oraz między 0,1 i 2,65 mIU/l przy ogólnej normie 0,4 do 4,0 mIU/l.

Według ogólnopolskich statystyk, liczba badań wykonywanych w ciąży wzrasta, jednak nadal nie jest to 100% ciężarnych, a podstawowy zakres badań, zalecany przez Polskie Towarzystwo Ginekologiczne, nie jest w pełni refundowany (jak choćby badania pod kątem chorób zakaźnych). Warto zatem skorzystać z akcji DIAGNOSTYKI i wykonać pełny pakiet badań o 65% taniej.

 

Danuta Kozłowska,

Specjalista analityki klinicznej, Dyrektor ds. Medycznych Diagnostyka Sp.z o.o.