Cukrzyca typu 2 u dzieci

Podczas ubiegłorocznej warszawskiej konferencji „Czy to już epidemia otyłości w Polsce?” przedstawione zostały wyniki przeprowadzonych w latach 2015–2018 badań populacyjnych u dzieci, młodzieży i młodych dorosłych, obejmujące osoby w wieku od 5 miesięcy do 39 lat. Konferencję zorganizowały: Instytut Matki i Dziecka oraz Instytut Kardiologii im. Prymasa Tysiąclecia Stefana Kardynała Wyszyńskiego. Z raportu płyną przygnębiające wnioski.

Polacy już od dzieciństwa nieprawidłowo się odżywiają i w zbyt małym stopniu są aktywni fizycznie. Skutek? Nadwaga i otyłość zwiększające ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2, zwyrodnienia stawów, nowotworów oraz groźnych chorób układu krwionośnego i oddechowego.

Poważne konsekwencje zdrowotne nadwagi i otyłości są przyczyną tego, że żyjemy krócej niż inne europejskie nacje.

Otyłość i cukrzyca typu 2

Cukrzyca typu 2 to przewlekłe schorzenie metaboliczne, które zaburza mechanizmy, w jakich organizm korzysta z glukozy. Niepokojącym zjawiskiem jest coraz częstsze diagnozowanie cukrzycy typu 2 wśród dzieci, ponieważ dotychczas występowała ona wyłącznie u osób dorosłych. Przeważająca liczba chorych, u których dochodzi do rozwoju cukrzycy typu 2, to dzieci z nadwagą. Nadmierna ilość zgromadzonej tkanki tłuszczowej znacznie zaburza odpowiedź komórek organizmu na działanie insuliny. Zjawisko to stopniowo się pogłębia z uwagi na spadek aktywności fizycznej, ponieważ otyłe dzieci niechętnie uprawiają ćwiczenia. Co powinno zaniepokoić rodziców? Odpowiedź nie jest łatwa, ponieważ symptomy choroby mogą się rozwijać przez dłuższy czas i pozostać niezauważone.

Do objawów, które występują u dzieci z cukrzycą typu 2, najczęściej zalicza się:

  • częste napady głodu,
  • zmęczenie, senność,
  • zwiększone pragnienie,
  • zwiększoną ilość oddawanego moczu,
  • suchą i swędzącą skórę.

Gdy rodzice zaobserwują podobne objawy u dziecka, powinni się udać do lekarza rodzinnego w celu wykonania prostego testu diagnostycznego (badania poziomu glikemii na czczo), który jest pierwszym (mogą być konieczne dalsze pogłębione badania) rutynowym badaniem diagnostycznym w przypadku podejrzenia cukrzycy. Jeśli badania wskazują na cukrzycę, należy udać się do diabetologa, który ustali schemat leczenia.

Źródło otyłości?

Nadwaga i otyłość występująca wśród dzieci i młodzieży to, jak wspomniano, w większości przypadków konsekwencja niewłaściwego trybu życia, czyli nieodpowiedniego odżywiania i braku aktywności fizycznej. Powyższe czynniki sprawiają, że w organizmie dziecka zostaje zaburzona równowaga między dostarczaną a pożytkowaną energią. W ich diecie bardzo często brakuje warzyw i owoców, przetworów mlecznych, pełnoziarnistych produktów oraz ryb, czyli produktów dostarczających organizmowi: żelazo, cynk, wapń, magnez, błonnik, kwas foliowy, witaminy z grupy A i D oraz inne składniki niezbędne do prawidłowego funkcjonowania, za to dzieciaki chętnie sięgają po niezdrowe przekąski i posiłki (batony, chipsy i fast foody), dostarczając do organizmu zbyt dużą ilość tłuszczów, słodyczy, gazowanych napojów, czyli wysokokalorycznych składników. Co więcej, z powodu porannego pośpiechu wielu uczniów podstawówek nie je śniadania, a braki energetyczne rekompensuje sobie, kupując słodycze. Dopiero po powrocie ze szkoły dziecko zjada obfity obiad i potem – w godzinach wieczornych – równie obfitą kolację.

Dodatkowym negatywnym czynnikiem jest siedzący tryb życia. Nie da się ukryć – dzieci bardzo często biorą przykład z nas, osób dorosłych. Wypoczynek i aktywność na świeżym powietrzu zostają zastąpione zbyt długim oglądaniem telewizji lub korzystaniem z komputera, a to wpływa nie tylko na skłonności do nadwagi lub otyłości, ale również na wady postawy i pogorszenie wzroku. Plagą jest masowe zwalnianie dzieci z wychowania fizycznego, bez racjonalnych i ważnych powodów. A przecież zaszczepienie wśród najmłodszych zamiłowania do sportu zaprocentuje w przyszłości i stanie się podstawą do prowadzenia zdrowego trybu życia.

Leczenie

Leczenie cukrzycy jest dla dziecka trudne. Zmienia życie jego oraz rodziny o 180 stopni, wymaga bowiem dyscypliny. Jeśli cukrzyca typu 2 została wykryta odpowiednio wcześnie, można spróbować opanować chorobę, stosując odpowiednią dietę i wprowadzając aktywność fizyczną. Kiedy to nie pomaga lub choroba jest już zaawansowana, lekarz diabetolog wprowadza leczenie farmakologiczne; w niektórych przypadkach włącza się także insulinę. Dietetyczka diabetologiczna powinna opracować dietę, która pomoże zrzucić nadmiar kilogramów oraz nauczyć – dziecko i rodziców – jak dobrać dawkę insuliny do kaloryczności danego posiłku.
Niezbędne jest również wprowadzenie codziennego wysiłku fizycznego. Jego rodzaj powinien być uzależniony od wskazań lekarza i preferencji dziecka, tak aby nie zniechęciło się ono na początku procesu wprowadzania koniecznych zmian w stylu życia.

Cukrzyca typu 1

Dla pełniejszego obrazu choroby należy wspomnieć o cukrzycy typu 1, dawniej nazywanej cukrzycą młodzieńczą. Szczyt zachorowań na tę chorobę przypada na okres dojrzewania, ale diagnozowana jest ona dzisiaj nawet u osób w dojrzałym wieku. Najbardziej charakterystycznymi objawami cukrzycy typu 1 u dzieci są wzmożone pragnienie (dziecko dotknięte tą chorobą może wypić nawet 6 litrów wody dziennie) oraz częste oddawanie moczu. Wśród objawów cukrzycy typu 1 u dzieci wymienić należy: wspomniane częste oddawanie moczu (poliuria) oraz wzmożone pragnienie (polidypsja), nagłą utratę masy ciała, uczucie ciągłego zmęczenia i osłabienia, moczenie nocne, zaburzenia widzenia, rozdrażnienie; problemy z koncentracją i brak ochoty do nauki, zaburzenia rytmu serca, skurcze mięśni, zajady w kącikach ust, a także zapach acetonu z ust.

Dziecko, które choruje na cukrzycę, musi wiedzieć, na czym polega jego choroba. Pozwoli mu to lepiej ją poznać, oswoić się z nią oraz wprowadzać oczekiwane nawyki, które ułatwią mu kontrolowanie choroby w dorosłym życiu. Bo dziś cukrzyca jest jeszcze nieuleczalna.

 


Nieprawidłową masę ciała ma w Polsce 10% półrocznych niemowląt; u trzylatków odsetek ten rośnie już do 25%, a wśród ośmiolatków – aż jedna trzecia dzieci ma nadwagę lub otyłość. Lepiej jest u nastolatków – otyłość lub nadwaga dotyczy 15% z nich.


Wyraźnie zaznaczony jest wyższy niż wśród dziewcząt odsetek chłopców z nadwagą i otyłością, szczególnie w wieku 13 lat. Trzynastoletnich chłopców z nadwagą znacznie więcej było w roku 2018 niż na przykład w roku 2014. Fakt ten pokazuje niebezpieczną tendencję wzrostową.