Menopauza – jak sobie z nią radzić?

Okres menopauzy, w który kobiety wchodzą najczęściej między 45. a 50. rokiem życia, to czas, kiedy ponad 80% z nich boryka się z przykrymi dolegliwościami, będącymi skutkiem zachwiania równowagi hormonalnej. Zaliczyć można do nich m.in.: uderzenia gorąca, bezsenność, wzrost wagi, zmęczenie czy drażliwość.

Zastosowanie odpowiedniego leczenia pozwala nie tylko na poprawę samopoczucia kobiet w tym okresie, ale i lepszą ochronę przed schorzeniami, które są wynikiem spadku poziomu estrogenów, jak choroba wieńcowa czy osteoporoza.

Menopauza to proces wyznaczający cezurę w życiu każdej kobiety, kiedy przestaje ona być płodna. Związane jest to z zanikaniem czynności jajników, które stopniowo przestają produkować żeńskie hormony płciowe. Mimo że jest to ważny okres w życiu każdej kobiety, tylko niewielka część z nich świadomie podchodzi do tej kwestii. Z badania „Polki a menopauza 2016” przeprowadzonego przez ARC Rynek i Opinia wynika, że 35% pań w średnim wieku nie potrafiło powiedzieć, czy ma zmiany w cyklu miesiączkowym, zaś prawie połowa z nich nie była w stanie ocenić, czy odczuwa objawy charakterystyczne dla menopauzy, takie jak uderzenia gorąca czy kołatanie serca. Tymczasem, jak dowodzą lekarze, brak świadomości w zakresie wpływu menopauzy na zdrowie może mieć dla kobiety poważne skutki, bowiem zmiany hormonalne w organizmie kobiety mogą spowodować wzrost ryzyka rozwoju wielu różnych schorzeń, takich jak: choroby serca, osteoporoza czy depresja. Można im, podobnie jak negatywnym odczuciom, jakie towarzyszą menopauzie, zapobiec, warto też podkreślić, że samo wystąpienie tego zjawiska nie oznacza końca kobiecości. Niezwykle ważne jest, aby posiadać odpowiednią wiedzę na temat tego, co dzieje się z ciałem kobiety podczas menopauzy i świadomie na nie reagować.

Objawy menopauzy

Kiedy mamy do czynienia z menopauzą? U większości pań płodność zanika stopniowo; gdy menstruacja nie nastąpiła przez kolejnych 12 miesięcy, mówić możemy o menopauzie. Zmianom hormonalnym towarzyszą najczęściej uderzenia gorąca i pocenie się (na te objawy kobiety narzekają najczęściej), a także wahania nastroju (w skrajnych przypadkach depresja), zaburzenia koncentracji, snu oraz funkcjonowania niektórych organów (np. pęcherza moczowego), bóle głowy, mięśni czy przewlekłe zmęczenie. Warto podkreślić, że sposób, w jaki objawy te będą przebiegały oraz jaka będzie ich intensywność, zależy przede wszystkim od postawy samej kobiety względem faktu wejścia przez nią w etap przekwitania. Czas wystąpienia menopauzy oraz jej przebieg zależą w głównej mierze od uwarunkowań genetycznych oraz czynników środowiskowych, zaś objawy związane z nią utrzymują się średnio przez dwa lata. Mimo że objawy menopauzy utrudniają życie większości kobiet wchodzących w ten etap życia, jak wynika z badań przeprowadzonych przez portal www.leczklimakterium.pl zaledwie 17% z nich decyduje się na stosowanie hormonalnej terapii zastępczej.

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ)

Hormonalna terapia zastępcza, polegająca na aplikacji estrogenów i progestagenów, pozwala nie tylko na złagodzenie (bądź nawet całkowite wyeliminowanie) przykrych objawów menopauzy, ale również na uniknięcie często nieodwracalnych zmian wywołanych niedoborem żeńskich hormonów płciowych. Terapię taką przepisać może wyłącznie lekarz, po wyeliminowaniu ewentualnych przeciwwskazań (należą do nich m.in.: przebyty zawał serca, udar mózgu, zakrzepica naczyń, ostra niewydolność wątroby czy nowotwory piersi). Udowodniono, że najlepsze skutki terapia przynosi wtedy, gdy kobieta rozpocznie ją kilka lat przed menopauzą, bądź w momencie, gdy zaobserwuje u siebie jej pierwsze objawy. Przyjmowanie hormonów odbywać się może w rozmaitych postaciach (tabletki, globulki, pastylki, żele, kremy, plastry, zastrzyki, implanty i in.) i z wykorzystaniem różnych metod (cykli przyjmowania). Zakres, długość oraz sposób terapii ustala zawsze lekarz, podobnie jak termin jej zakończenia. Przy stosowaniu HTZ wskazana jest konsultacja ze specjalistami z zakresu ginekologii, endokrynologii i interny. Choć terapię można stosować nawet przez 10 lat, u większości kobiet objawy menopauzy ustępują lub łagodnieją po 2–3 latach przyjmowania leków. Alternatywą wobec HTZ jest przyjmowanie preparatów z estrogenami pochodzenia roślinnego, tzw. fitoestrogenami.

Jak o siebie zadbać?

Menopauza i związane z nią zmiany hormonalne mają duży wpływ na organizm kobiety, zarówno w obszarze zdrowia (fizycznego i psychicznego) jak i wyglądu (wzrost wagi, osłabienie włosów i paznokci). Ignorowanie niektórych symptomów klimakterium może doprowadzić do dużych uszczerbków na zdrowiu. Dlatego kobiety w okresie przekwitania powinny szczególnie dbać o wykonywanie regularnych badań, szczególnie dotyczących poziomu cholesterolu, witaminy D, a także stanu kości (w kontekście występowania osteoporozy), a także mierzyć regularnie ciśnienie. Warto pamiętać także o tym, że styl życia, jaki prowadzi kobieta, ma duży wpływ na złagodzenie negatywnych zjawisk towarzyszących menopauzie. Chodzi tu przede wszystkim o stosowanie odpowiedniej diety bogatej w wapń, witaminy i nienasycone kwasy tłuszczowe oraz produkty zawierające naturalne estrogeny. W okresie przekwitania warto regularnie sięgać po rośliny strączkowe (fasola, soczewica, bób, groch), a także soję oraz pełnoziarniste pieczywo. Regularne posiłki, rezygnacja z używek oraz sport to sposób na to, by nie przybrać na wadze. W okresie menopauzy regularna aktywność fizyczna pełni olbrzymią rolę – świetnie sprawdza się jako remedium zarówno w kontekście profilaktyki osteoporozy, utrzymania dobrego stanu psychicznego kobiety, jak i utrzymania przez nią prawidłowej wagi.