Migrena – dokuczliwa choroba

Wielu osobom bardzo silne migrenowe bóle głowy rozbijają porządek dnia i wręcz utrudniają codzienne życie. Po raz pierwszy migrenę opisał już w II w. n.e. rzymski lekarz greckiego pochodzenia Galen. Migrenowe bóle głowy mają różne nasilenie i częstotliwość. Najczęściej napady rozpoczynają się bólem umiejscowionym jednostronnie w okolicy czołowo-skroniowej i stopniowo rozszerzają się na całą głowę.

Napad migreny z reguły ma typową, powtarzającą się każdorazowo sekwencję objawów, trwających łącznie od kilku do kilkudziesięciu godzin (4 do 72). Może on wystąpić samoistnie lub być sprowokowany przez określone czynniki, jak stres czy miesiączka.

Choroba przewlekła

Migrena jest chorobą przewlekłą i nieuleczalną. Chorzy mówią, że ból jest tak silny, iż czasem wymaga zwolnienia z pracy i zamknięcia się w ciszy i ciemności. Wielu chorych rezygnuje wówczas z normalnej aktywności życiowej, próbując przeczekać ataki. Napady bólu migrenowego trwają od kilku do kilkudziesięciu godzin i najczęściej powracają w nieregularnych odstępach czasu. Przyczyn bólu głowy naukowcy upatrują w serotoninie, która wydzielana jest pod wpływem różnych bodźców. Serotonina najpierw wywołuje skurcz naczyń krwionośnych w mózgu, a następnie ich rozszerzenie, przez co powoduje obrzęk i ucisk receptorów nerwowych.

Migrena dotyczy nie tylko osób dorosłych, ale i dzieci, występuje u 4-5% chłopców i dziewcząt do 12. roku życia. W późniejszym wieku zachorowalność na migrenę znacznie rośnie, zwłaszcza wśród dziewcząt. Te dysproporcje powiększają się po okresie dojrzewania – wówczas wtedy na migrenę częściej chorują kobiety. Wśród osób w średnim wieku migrena dotyka 25% kobiet i blisko 10% mężczyzn. Najczęściej choroba trwa całe życie, z okresami zaostrzeń i remisji. Czasami ustępuje w czasie ciąży, niekiedy wraz z menopauzą, jak i postępującym starzeniem się.

Objawy

Napad bólu migrenowego mogą poprzedzać tzw. objawy zwiastunowe, pojawiające się kilka lub kilkanaście godzin wcześniej. Najczęstsze z nich to: zmiana nastroju, zaburzenia uwagi i koncentracji, niekiedy zaburzenia funkcji autonomicznych, jak temperatura ciała, potliwość. Inną, niezwykle ważną dla rozpoznania choroby cechą jest występowanie objawów towarzyszących, przede wszystkim nudności i wymiotów oraz nadwrażliwości na światło, dźwięki i inne bodźce. Nudności pojawiają się zwykle tuż po rozpoczęciu bólu. Mogą być niewielkie i objawiać się jedynie niechęcią do przyjmowania pokarmów, lub bardzo nasilone, stanowiąc dolegliwość nie mniejszą niż ból. Nadwrażliwość na bodźce powoduje, że chorzy wolą przebywać w odosobnionym, ciemnym i wyciszonym pomieszczeniu. Po napadzie migreny następuje zwykle zmęczenie i senność. Chorzy często skarżą się również na niewielki, tępy ból głowy o innym niż migrenowy charakterze.

 

Charakterystyczne cechy migrenowego bólu głowy:

  • Ból o charakterze napadowym, określany jako tętniący.
  • Ból migrenowy zwykle zaczyna się jednostronnie.
  • Migrenowe bóle głowy są silne i występują przewlekle.
  • Napady migrenowego bólu mogą trwać od 4 do nawet 72 godzin.
  • Ból może pojawić się cyklach kilkunastominutowych lub trwać kilka godzin.
  • Napady bólu migrenowego są nawracające, przerwy pomiędzy atakami mogą trwać od kilku dni do kilku miesięcy.

 

Leczenie

Na migrenę nie ma lekarstwa, stosuje się jedynie farmakologiczne środki prewencyjne oraz przeciwbólowe. Skutecznego środka, który wyleczyłby migrenę na zawsze, jeszcze nie wynaleziono. Chorzy, oprócz przyjmowania leków, stosują wiele tzw. domowych sposobów, aby przetrwać atak migreny i złagodzić jego objawy, jak: gorący, rozluźniający prysznic, delikatny ucisk tętnicy skroniowej po stronie bólu, stosowanie zimnych lub ciepłych okładów. Ważna jest też odpowiednia dieta i zwracanie uwagi na zdrowy styl życia.

Najprostsze postępowanie doraźne w atakach migreny polega na przyjmowaniu zwykłych leków przeciwbólowych, jak aspiryna czy paracetamol. Jednak ich skuteczność w formie doustnej znacznie ograniczają typowe dla napadu migreny zaburzenia perystaltyki, powodujące zbyt wolne wchłanianie się leków. Leki powinno się przyjmować jak najwcześniej po rozpoczęciu napadu (przed wystąpieniem nudności), wraz z preparatem przeciwwymiotnym. Przy braku wystarczającego efektu celowe jest zastosowanie innych niesterydowych leków przeciwzapalnych.

Inna grupa leków na migrenę to leki profilaktycznie przyjmowane regularnie dla zapobiegania występowaniu napadów. Natomiast do przerywania napadu bólu doraźnie przyjmowane są tryptany, wydawane tylko receptę. Chemicznie zbliżone są do serotoniny. Ich działanie polega na pobudzaniu niektórych receptorów serotoninowych, przez co kurczą naczynia głowy, hamują uwalnianie substancji bólotwórczych oraz blokują procesy neurogennego okołonaczyniowego zapalenia, leżącego u podstaw objawów napadu. Poprzez działanie na te receptory, tryptany doprowadzają do przerwania napadu, usuwają jego objawy, a więc ból głowy, ale także nudności i wymioty, światłowstręt, brak tolerancji hałasu.

Choć migrena nie zagraża życiu i nie powoduje żadnych następstw, to jednak przysparza chorym wiele cierpienia. Wymaga kosztownego leczenia, powoduje absencję w pracy czy w szkole, zaniedbania obowiązków domowych czy rodzinnych. Dlatego czeka na skuteczne antidotum.