MIÓD – lekarstwo dla ciała i duszy

Przywołuje same przyjemne skojarzenia, by wspomnieć tylko krainę mlekiem i miodem płynącą. Starożytni Grecy uważali, że miód zapewnia siłę, zdrowie i długowieczność. Kleopatra dbała o urodę, zażywając kąpieli w kozim mleku i miodzie właśnie.

Miód składa się z 80% cukru, 18% wody, 2% składników mineralnych, witamin, protein oraz pyłku i jest jedynym produktem, który się nie psuje. Znajdowany w grobowcach faraonów, nadawał się do spożycia. Miód pszczeli to naturalny produkt, wytwarzany przez pszczoły z nektaru kwiatowego lub spadzi. Pszczoły zbierają soki nektaru bądź spadzi, przerabiają w ulu i wzbogacają w enzymy. Pod względem składu chemicznego miód jest stężonym wodnym roztworem cukrów o mocno higroskopijnych właściwościach. Cukry w miodzie to głównie cukry proste – fruktoza i glukoza. Zawiera: wodę, węglowodany – fruktozę, glukozę, sacharozę, wielocukry, białka – globuliny i albuminy oraz aminokwasy, minerały – m.in.: mangan, kobalt, żelazo, enzymy, witaminy PP, C oraz z grupy B, kwas foliowy i pantotenowy. Miód nie ma zanieczyszczeń chemicznych, ponieważ pszczoły są bardzo wrażliwe na toksyny i wyginęłyby, zbierając zanieczyszczony nektar czy spadź.

Miód tylko naturalny

Prawdziwy miód płynny, czyli patoka, to gęsta ciecz, z czasem ulegająca krystalizacji. Krystalizacja to naturalny proces, na którego szybkość ma wpływ ilość fruktozy i glukozy. Miód, krystalizując, jaśnieje. Ten proces zależy też od zawartości wody w miodzie. Jeśli jest w nim dużo wody albo jeśli pszczoły są dokarmiane, to krystalizuje się wolniej. Krystalizacja nie zmienia wartości odżywczo-leczniczych miodu. Skrystalizowany miód można ponownie doprowadzić do płynnej postaci bez utraty jego cennych właściwości, przez podgrzewanie w kąpieli wodnej o temperaturze do 40°C.

Kupujmy miody z wiarygodnego źródła. Prawdziwy miód lany z dużej wysokości tworzy na powierzchni górkę. By nie stracił cennych właściwości, należy go odpowiednio przechowywać: w temperaturze pokojowej i zacienionym miejscu. Nie powinien być podgrzewany powyżej 40°C, aby nie zniweczyć jego dobroczynnego działania.

Nektarowe, spadziowe i nektarowo-spadziowe

Miody pszczele różnią się pod względem barwy, smaku, aromatu, konsystencji oraz rodzaju krystalizacji w zależności od pochodzenia i surowców, z których powstały. Ze względu na to dzieli się je na 3 grupy: nektarowe, spadziowe i nektarowo-spadziowe. Miody nektarowe charakteryzuje wyraźny aromat. Jasne, jak akacjowy, są łagodne, delikatniejsze w smaku, ciemne natomiast, np. gryczany, ostrzejsze, drapiące. Spadź, oprócz cukrów prostych, dwu- i trójcukrów, zawiera m.in.: aminokwasy, związki azotowe, garbniki, żywice. Substancje lecznicze ze spadzi drzew iglastych są stosowane w schorzeniach dróg oddechowych, mają też właściwości bakteriostatyczne. Miody nektarowo-spadziowe powstają z nektaru kwiatowego i spadzi, wtedy, gdy okres spadziowania drzew przebiega w tym samym czasie, co nektarowanie roślin. Łączą one właściwości miodów nektarowych z silniejszymi właściwościami antybiotycznymi spadziowych.

Żywi i leczy

Ze względu na specyficzny skład konkretne miody są wskazane w określonych dolegliwościach. Miód lipowy działa rozgrzewająco i kojąco przy schorzeniach oskrzeli, zatok, ma działanie przeciwzapalne, dlatego stosuje się go na grypę i przeziębienie, warto go też spożywać w stanach osłabienia. Z kolei na serce najlepszy jest rzepakowy, który zawiera najwięcej glukozy i fruktozy, oraz niezbędnych dla właściwego funkcjonowania mięśnia sercowego potasu i magnezu. Miód spadziowy zalecany jest przy schorzeniach układu krążenia i problemach z sercem, leczy też gardło i górne drogi oddechowe. Pierwszy wiosenny miód – z mniszka lekarskiego, o gorzkawym posmaku – jest pomocny w dolegliwościach wątroby. Bogaty w cukry proste, enzymy, kwasy organiczne i mikroelementy miód gryczany zawiera rutynę, jeden ze składników witaminy P, która przyczynia się do uszczelniania naczyń krwionośnych i przeciwdziałania miażdżycy, a także podnosi przyswajalność witaminy C. Miód wrzosowy jest pomocny w leczeniu chorób pęcherza moczowego, nerek i prostaty – reguluje pracę nerek, zapobiega kamicy nerkowej. Miód nawłociowy z kolei, o charakterystycznym kwaskowatym i jednocześnie gorzkawym posmaku, zalecany jest w stanach zapalnych i zakażeniach dróg moczowych, kamicy nerkowej oraz infekcjach górnych dróg oddechowych i dróg żółciowych. Najpopularniejszy miód – wielokwiatowy – wskazany jest przy anemii, zmęczeniu, regulacji ciśnienia czy alergii. Miody mogą spożywać nawet diabetycy – choć powinny to być gatunki o dużej zawartości fruktozy, czyli lipowy, gryczany i akacjowy.

Mnogość zastosowań

Miód to nie tylko słodki przysmak na zregenerowanie sił czy podleczenie dolegliwości. Ze względu na swoje cenne właściwości wykorzystywany jest w kosmetyce – jako składnik kremów czy innych preparatów do pielęgnacji. Kąpiele w wodzie z dodatkiem miodu działają uspokajająco, rozluźniająco i kojąco na skórę.

Mimo że jest bardzo kaloryczny – 100 gram miodu to 328 kcal, to zachowując umiar w jedzeniu, dostarczamy organizmowi najcenniejszych substancji odżywczych. W zmęczeniu czy stresie łyżeczka miodu doda sił. Zawarte w nim cukry proste – glukoza i fruktoza – błyskawicznie przenikają do krwi, dlatego miód szybko wzmacnia i regeneruje organizm po intensywnym wysiłku fizycznym i umysłowym. Warto zastąpić cukier miodem, gdyż poza kaloriami, dostarczymy organizmowi także dobroczynnych składników.


Pszczoły produkują miód w ten sam sposób od 150 mln lat.


Warto wiedzieć, że pszczoły były wykorzystywane jako… broń wojenna. Za pomocą katapult Rzymianie wyrzucali ule z pszczołami w szeregi przeciwnika, by rozwścieczone owady żądliły żołnierzy i konie.


Geneza określenia „miesiąc miodowy” pochodzi od tego, że w dawnych czasach nowożeńcy jedli miód jako środek wzmacniający, by mieć zdrowe dzieci.