Nim się przebadasz…

Badanie moczu

Badanie moczu to prosta procedura, która dostarcza wielu cennych informacji na temat naszego stanu zdrowia. Warto pamiętać, że do większości badań mocz powinien być pobierany rano. W niektórych wypadkach konieczne jest też dodanie do niego tzw. stabilizatora (informację taką otrzymamy wówczas od lekarza lub diagnosty) lub użycie jałowego pojemnika. W przypadku małych dzieci można zastosować specjalny woreczek na mocz, który możemy kupić w aptece. Pamiętajmy także, że pobrana próbka moczu powinna jak najszybciej zostać dostarczona do laboratorium.

Dobowa zbiórka moczu
Jak wskazuje nazwa, badanie to polega na pobieraniu moczu na przestrzeni 24 godzin. Dzień przed badaniem przygotowujemy duży, najlepiej nawet kilkulitrowy, czysty pojemnik. W dniu badania pierwszą, poranną porcję moczu należy oddać do muszli klozetowej. Przy kolejnej wizycie w toalecie zanotujmy godzinę – wyznaczy nam ona moment zakończenia zbiórki w dniu następnym. W okresie badania każda porcja moczu powinna być oddawana do przygotowanego pojemnika – nawet jednorazowe zapomnienie o tym skutkuje koniecznością rozpoczęcia procesu od początku innego dnia. Mocz przechowujemy w lodówce, w temperaturze ok. 5°C. Kończąc zbiórkę, mocz zgromadzony w naczyniu powinniśmy zamieszać, zmierzyć jego całkowitą objętość i odlać próbkę (50–100 ml) do osobnego pojemnika jednorazowego. Pojemnik powinien być opisany informacją o czasie trwania zbiórki (całej – a nie jedynie odlanej próbki) i całkowitej objętości zebranego przez 24 godziny moczu. Na pojemniku powinna się także znaleźć informacja o wadze i wzroście osoby badanej.

Badanie ogólne moczu
W okresie poprzedzającym to badanie zaleca się zrównoważoną dietę oraz powstrzymanie się od zwiększonej aktywności fizycznej. W przypadku kobiet próbka nie powinna być zbierana pomiędzy drugim dniem poprzedzającym menstruację, a drugim dniem po jej zakończeniu. U wszystkich badanych wskazane jest także powstrzymanie się od stosunków płciowych przed pobraniem moczu.

Badanie mikrobiologiczne moczu
W celu pobrania próbki do tego badania zaopatrujemy się w jałowy pojemnik, który otwieramy dopiero tuż przed oddaniem moczu. Pobranie nie powinno się odbywać w czasie, gdy zażywamy antybiotyki. Z kolei jeśli stosujemy leki przeciwdrobnoustrojowe, należy o tym fakcie poinformować pracownika punktu pobrań (podajmy przede wszystkim nazwę leku bądź leków i datę rozpoczęcia kuracji). Próbkę pobieramy z tzw. środkowego strumienia. Jak to rozumieć? Oznacza to, że pierwszą część moczu oddajemy do muszli, zaś dopiero drugą do pojemnika (nie przerywając przy tym strumienia). Pojemnik napełniamy maksymalnie do 1/3 jego wysokości. Warto też zwrócić uwagę na odpowiednią higienę w czasie oddawania próbki (nie należy np. dotykać wnętrza pojemnika narządami płciowymi lub palcami, aby zapobiec ewentualnym zanieczyszczeniom próbki bakteriami). Dla uzyskania wiarygodnego wyniku badania, warto na wszelki wypadek pobrać i dostarczyć do laboratorium dwie osobne próbki moczu.

Badanie kału

Pobieranie materiału do badań
Badania kału, podobnie jak badania moczu, są źródłem wielu cennych informacji na temat procesów zachodzących w naszym organizmie. Kał pobieramy do specjalnego pojemnika, wykorzystując do tego dołączoną łopatkę. Bardzo ważne jest, by próbka pochodziła z różnych miejsc tej samej porcji kału. Jeżeli w materiale, z którego pobieramy próbkę, zauważymy przebarwienia, ślady krwi, śluzu, ropy lub inne elementy, które wydają nam się podejrzane, umieśćmy je także w próbce do analizy.

Badanie w kierunku pasożytów (badanie parazytologiczne)
Do wykonania tego badania potrzebne są trzy próbki, pobrane na przestrzeni 10 dni (w 2–3-dniowych odstępach). Warto przy tym zwrócić uwagę na obecność podejrzanych odstępstw od normy (np. członów tasiemca czy owsików – jeśli oczywiście potrafimy je rozpoznać). Powinny one zostać umieszczone w osobnym pojemniku z niewielką ilością wody. Przygotowując się do badań pod kątem pasożytów, powinniśmy najpierw zadbać o swoje zdrowie. Jeśli jednak już jesteśmy chorzy, badanie powinno odbyć się, zanim zaczniemy przyjmować leki. W przypadku antybiotyków pobieranie próbek można rozpocząć najwcześniej 2 tygodnie po zakończeniu kuracji . Jeśli przyjmowaliśmy leki przeciwgorączkowe, należy odczekać około tygodnia przed oddaniem materiału do badań.

Badanie mikrobiologiczne
Próbka powinna być pobrana do jałowego pojemnika, jak najwcześniej po wystąpieniu biegunki i po ówczesnym, całkowitym opróżnieniu pęcherza. Nie należy pobierać materiału do badań w trakcie leczenia przeciwdrobnoustrojowego. Próbkę należy dostarczyć do laboratorium w ciągu 2–3 godzin od pobrania. Jeśli nie jest to możliwe w tym czasie, należy przechowywać ją w lodówce (ale nie dłużej niż 24–48 godzin). Bardziej szczegółowe badania mikrobiologiczne mogą wymagać dodatkowych wytycznych – szczegółowych informacji udzielą nam wówczas lekarz lub diagnosta laboratoryjny.

Badanie krwi

Badania krwi są często nieco demonizowane i nie kojarzą nam się z niczym przyjemnym. W rzeczywistości nie są one tak straszne, jak się początkowo wydają, choć przygotowując się do pobrania krwi rzeczywiście musimy pamiętać o kilku ważnych kwestiach. Po pierwsze – przez jakiś czas będziemy głodni, większość badań krwi powinna być bowiem wykonywana na czczo. Wyjątkiem są w tym wypadku jedynie kobiety w ciąży i małe dzieci (nie w przypadku badań na poziom glukozy). Przy badaniach o profilu lipidowym i wątrobowym wskazana jest również lekka i relatywnie wczesna kolacja w dniu poprzedzającym badanie (powinniśmy ją spożyć najpóźniej do godziny 18:00 w dniu poprzedzającym badanie). Po drugie – powinniśmy dobrze się wyspać. Podchodzący do badania pacjent powinien być wypoczęty, nie powinien także mieć za sobą forsownego wysiłku fizycznego. Po trzecie – jeśli przyjmujemy aktualnie jakieś leki, poinformujmy o tym fakcie pracownika punktu pobrań przy wykonywaniu zlecenia, wymagają one bowiem konsultacji lekarskiej.

Test obciążenia glukozą
Badanie polega na kilkakrotnym pomiarze poziomu glukozy we krwi. Pamiętajmy, aby mieć ze sobą skierowanie od lekarza z informacją o ilości glukozy, która ma być podana do obciążenia, oraz ilości punktów oznaczenia glukozy. Badanie odbywa się w punkcie pobrań i wymaga pogodzenia się z odrobiną nudy – przed badaniem musimy bowiem spędzić około 1–2 godziny w relatywnej bezczynności, ponieważ każdy wysiłek fałszuje wynik. Warto zatem zadbać wcześniej o odpowiednie zagospodarowanie sobie tego czasu, przeznaczonego na odpoczynek (np. weźmy ze sobą książkę, gazetę, tablet bądź telefon do czytania informacji w internecie). W trakcie testu niedozwolone jest także jedzenie, picie oraz palenie tytoniu.

Badania laboratoryjne (np. morfologia, badania na obecność określonych substancji)
Badanie wykonuje się w godzinach porannych, na czczo. Pamiętajmy również o tym, aby nie spożywać posiłków w godzinach popołudniowych oraz wieczornych dnia poprzedniego. Przed badaniem niewskazane są także stres oraz palenie papierosów. Jeśli zażywamy wówczas jakieś leki, poinformujmy o tym personel laboratorium. Wszelkie przyjmowane leki powinny być wówczas ograniczone do minimum i ściśle skonsultowane z lekarzem.

Jak przygotować dziecko do
pobrania krwi?

Podstawą przy przygotowywaniu dziecka do pobrania krwi jest rozmowa – dobrze jest dać maluchowi do zrozumienia, co się wydarzy w punkcie pobrań, ile czasu to zajmie i kto będzie brał w tym udział. Nie należy utrzymywać przed dzieckiem w tajemnicy celu wizyty, w nadziei na zmniejszenie jego lęku. Najczęściej osiąga się wówczas odwrotny efekt. Pomóc mogą specjalne książeczki dla dzieci, które w przyjazny dla malucha sposób opisują wizytę – są one udostępniane rodzicom w naszych punktach [czyli w punktach pobrań sieci laboratoriów DIAGNOSTYKA – przyp. red.]. Przy samym badaniu obecne powinny być jedna lub maksymalnie dwie osoby najbliższe dziecku. W trakcie pobierania materiału można trzymać dziecko na rękach lub kolanach, pocieszać je. Ważne jest też spokojne i naturalne zachowanie – maluch musi wiedzieć, że to zwyczajna procedura medyczna, nieróżniąca się od specjalnie wizyty u lekarza. Nie należy również robić problemu lub awantury w przypadku, gdy dziecko płacze – będzie to dla niego tylko dodatkowy stres.

Monika Stańda-Nowakowska
Kierownik Punktów Pobrań
sieci laboratoriów DIAGNOSTYKA w Krakowie

Badanie nasienia

Pobieranie nasienia
Badania nasienia często powodują u nas uczucia wstydu lub niezręczności. W rzeczywistości to procedura medyczna jak każda inna – źródło wielu cennych informacji, przede wszystkim na temat naszej płodności. Przy badaniach nasienia konieczne jest zachowanie wstrzemięźliwości seksualnej w pewnym okresie, poprzedzającym oddanie próbki. Długość tego okresu zależy od konkretnego badania, ale na ogół jest to od 2 do 7 dni. Materiał należy pobrać w czasie, gdy nie zażywamy antybiotyków (lub najwcześniej 2 tygodnie po zakończeniu kuracji antybiotykowej) i nie przechodzimy chorób przebiegających z gorączką. Przed badaniem powinniśmy dobrze się wyspać, konieczne jest także zachowanie odpowiedniej higieny (ze szczególnym uwzględnieniem rąk oraz okolic cewki moczowej). Porcję nasienia, uzyskaną drogą masturbacji, oddajemy do jałowego pojemnika. Próbkę najlepiej oddać na miejscu; w przeciwnym wypadku trzeba ją dostarczyć do laboratorium w ciągu jednej godziny od pobrania, w miarę możliwości przechowując w temperaturze 37–38°C.

Seminogram
W dniach poprzedzających to badanie niewskazane jest spożywanie alkoholu (przez co najmniej 3 dni). Dodatkowo, w przypadku kolejnych badań tego typu, należy zachować taki sam okres wstrzemięźliwości seksualnej, jak przy pierwszym, aby próbki były porównywalne (jeżeli np. pierwszy seminogram odbył się po 5-dniowej abstynencji, drugi i kolejne również należy wykonać po 5 dniach wstrzemięźliwości seksualnej).

Badanie mikrobiologiczne
W celu pobrania nasienia do badania mikrobiologicznego konieczne jest wykorzystanie jałowego pojemnika, którego nie należy dotykać od wewnętrznej strony. Pamiętajmy również, że nasienie do badania nie powinno być pozyskiwane z prezerwatyw. Badanie powinno być wykonane jak najwcześniej po wystąpieniu objawów klinicznych. Przed przystąpieniem do niego nie należy zażywać antybiotyków. Pobranie nasienia powinno być poprzedzone całkowitym opróżnieniem pęcherza moczowego.

Nawet najlepsi specjaliści i najnowocześniejszy sprzęt nie wykonają swojej pracy dobrze, jeśli przez własną niedbałość lub niewiedzę im to uniemożliwimy lub utrudnimy. Co gorsza, otrzymany w ten sposób wynik nie będzie miarodajny i nie będzie spełniał swej ważnej roli w procesie diagnostycznym. Warto zatem odpowiednio przygotować się do badań, zwłaszcza że na ogół wystarczy zastosować się jedynie do kilku prostych zaleceń.