Przepuklina

Przepuklina jest schorzeniem występującym dość często. O przepuklinie mówimy, gdy jakiś narząd wewnętrzny lub jego część przemieści się poza miejsce, gdzie powinien być położony. Do przemieszczenia dochodzi dlatego, że tkanki, które powinny oddzielać od siebie narządy leżące w różnych częściach ciała, ulegają osłabieniu lub nawet przerwaniu i narządy, wykorzystując ten nowy kanał, przesuwają się w inne miejsce.

Przepuklina może pojawić się w rożnych miejscach ciała. Często powstaje w okolicach  pachwin, czyli miejscu zetknięcia się brzucha z udem. U osób, u których została uszkodzona tkanka utrzymująca zawartość jamy brzusznej na swoim miejscu, dochodzi do wpuklania się fragmentów tkanki tłuszczowej lub jelita z brzucha pod skórę pokrywającą pachwinę lub udo.

Rodzaje przepuklin

Zdarza się, że czasem przepuklina jest obecna już od urodzenia – mówi się wówczas o przepuklinie wrodzonej. Najczęściej jednak przepuklina rozwija się w rożnych momentach życia człowieka – jest to przepuklina nabyta. Obok najczęściej występujących przepuklin pachwinowych i udowych spotykamy jeszcze m.in. przepuklinę kresy białej – gdy na skutek osłabienia mięśni tworzących ścianę brzucha narządy jamy brzusznej wpuklają się pod skórę nad pępkiem, przepuklinę pępkową, wyglądającą jak okresowo powiększający się guzik w okolicy pępka, przepuklinę rozworu przełykowego, gdy żołądek wpukla się do klatki piersiowej, manifestując się nieprzyjemnymi dolegliwościami o charakterze niestrawności. Jednak przepuklina występuje nie tylko w okolicy brzucha. Stosunkowo często występuje również przepuklina krążka międzykręgowego w kręgosłupie, potocznie nazywana „wypadaniem dysku”.

Przyczyny powstawania przepukliny

Przepuklina tworzy się, ponieważ tkanki budujące ściany, mające za zadanie oddzielać od siebie poszczególne obszary ciała, ulegają osłabieniu. Skłonność do przepuklin może występować u osób z genetycznie uwarunkowaną nieprawidłową budową kolagenu, podstawowego budulca tkanek dzielących od siebie jamy ciała. Na skutek podwyższenia ciśnienia w obrębie jamy brzusznej (do którego dochodzi na przykład w czasie znacznego wysiłku, zaparć, kaszlu, trudności z oddaniem moczu) narządy jamy brzusznej mają tendencję do naciskania na ściany jamy brzusznej i osłabiania ich, w konsekwencji u ludzi z przewlekłymi zaparciami, chorobami płuc czy przerostem prostaty ryzyko powstania przepukliny jest wyższe. Czynnikiem ryzyka wystąpienia przepukliny jest zaawansowany wiek, palenie papierosów oraz przyjmowanie niektórych leków, na przykład steroidów. Przepukliny mogą również powstawać w bliznach po wykonanych operacjach.

Do tej pory naukowcom nie udało się jednoznacznie ustalić, czy istnieje związek między podnoszeniem ciężkich przedmiotów, czy ćwiczeniami fizycznymi o umiarkowanej intensywności a wystąpieniem przepukliny.

Objawy

Ból lub pociąganie w okolicy pachwiny, guzek w tej okolicy, powinny skłonić do wizyty u lekarza. W większości przypadków lekarz jest w stanie zdiagnozować przepuklinę już na podstawie badania pacjenta. Przepuklina odprowadzalna to taka, której zawartość udaje się wmasować z powrotem do jamy brzusznej, a jej uwypuklenie następuje na przykład w czasie kaszlu. W przypadku przepukliny nieodprowadzalnej przemieszczone narządy lub tkanki na stałe znajdują się w nowym miejscu, masowanie czy uciskanie przepukliny nie powoduje cofania się ich z powrotem do jamy brzusznej.

Przepuklina, mimo że wygląda mało estetycznie i powoduje okresowe dolegliwości bólowe, zwykle nie stanowi zagrożenia dla zdrowia. Czasem jednak może dojść do zagrażających życiu powikłań. W większości wypadków zawartość przepukliny łatwo udaje się odprowadzić z powrotem do brzucha. Są jednak przypadki że przepuklina ulega uwięźnięciu i nie może się cofnąć z powrotem do brzucha. Jeśli tak się stanie, tkanki, które uległy uwięźnięciu, mogą zostać uszkodzone na skutek niedokrwienia.

Niemożność odprowadzenia zawartości przepukliny z powrotem do jamy brzusznej, szybko narastający ból zarówno w okolicy przepukliny jak i ból całego brzucha, wzdęcie brzucha, gorączka, nudności i wymioty są objawami alarmującymi. Należy natychmiast udać się po pomoc lekarską, gdyż jedyną metodą leczenia uwięźniętej przepukliny jest natychmiastowa operacja.

Leczenie

Nie wszystkie rodzaje przepuklin wymagają leczenia w trybie natychmiastowym. Jednak należy liczyć się z tym, że podstawową metodą leczenia jest operacja chirurgiczna. Dawniej stosowany pas przepuklinowy może uszkadzać tkanki, w związku z tym obecnie nie zaleca się jego używania. Operację najlepiej przeprowadzić w trybie planowym, to znaczy w sytuacji, kiedy przepuklina nie jest uwięźnięta, a pacjent jest dobrze przygotowany do zabiegu. Chirurdzy leczą przepuklinę na jeden z dwóch sposobów. Wybór metody operacji zależy między innymi od wielkości przepukliny, tego czy jest ona pierwszy raz operowana, ogólnego stanu zdrowia. Operację wykonuje się w znieczuleniu ogólnym lub miejscowym.

Typy zabiegów to:

Metoda otwarta – w okolicy przepukliny wykonuje się nacięcie, następnie delikatnie odprowadza się obecne w przepuklinie tkanki i narządy z powrotem na swoje miejsce. Następnie zszywa się osłabione miejsce, aby przepuklina nie nawracała. Czasem zaopatruje się osłabione miejsce dodatkowo specjalną siatką wzmacniającą z tworzywa sztucznego, co jeszcze skuteczniej zmniejsza ryzyko nawrotu choroby.

Metoda laparoskopowa – w czasie zabiegu laparoskopowego w powłokach brzusznych wykonuje się kilka malutkich nacięć, za pomocą których do wnętrza jamy brzusznej wprowadza się specjalne narzędzia w okolice istniejącej przepukliny. Jedno z tych urządzeń posiada specjalną kamerę (jest to tak zwany laparoskop), dzięki czemu można uzyskać obraz operowanego miejsca na ekranie, co pozwala chirurgowi wykonywać bardzo precyzyjne działania. Podobnie jak w przypadku operacji otwartej osłabioną ścianę umacnia się szwami lub specjalną siatką.

Przepuklina sportowca

Jeśli u osoby regularnie uprawiającej sport (na przykład hokej, piłka nożna) występuje jednostronny ból w pachwinie, to nawet jeśli nie widać uwypuklenia w tym rejonie a wykluczy się naderwanie mięśnia mówi się o tak zwanej przepuklinie sportowca. Ból w pachwinie nasila się przy kaszlu czy kichaniu. Przepuklina sportowca powstaje na skutek powtarzających się przewlekłych urazów pachwiny. Powstaje podstępnie, bez nagłego dużego bólu. Na skutek przewlekłego przeciążania mięśni dolnej połowy brzucha i uda, głównie u mężczyzn, dochodzi do uszkodzenia powięzi mięśni skośnych brzucha wraz z towarzyszącymi nerwami. Pomóc może rezygnacja ze sportu przeciążającego tę okolicę ciała. Czasem konieczna jest operacja chirurgiczna.

„Wypadanie dysku”, czyli przepuklina krążka międzykręgowego

Przepuklina krążka międzykręgowego w kręgosłupie powstaje, gdy część wewnętrzna krążka, czyli struktury łączącej ze sobą poszczególne kręgi, zacznie się uwypuklać i uciskać na sąsiadujące nerwy. Spowodowane jest to postępującym z wiekiem zwyrodnieniem krążka międzykręgowego oraz wykonywaniem wzmożonej ilości ruchów w stawach kręgosłupa. Objawy zależą od miejsca „wypadnięcia dysku” (odcinek szyjny, piersiowy, lędźwiowy, krzyżowy kręgosłupa). Pojawia się ból kręgosłupa, mogący promieniować na przykład w kierunku kolana, towarzyszyć może mu również ból głowy. Wystąpić może także uczucie mrowienia czy drętwienia ręki lub nogi, niedowład mięśni ręki lub nogi, sztywność mięśni pleców.

W przypadku wystąpienia objawów przepukliny krążka międzykręgowego należy zgłosić się do lekarza, który zapisze odpowiednie leki przeciwbólowe. Wskazany jest odpoczynek. Ulgę przyniosą również masaże czy zabiegi fizjoterapeutyczne. Niestety objawy choroby mogą nawracać. U osób, u których rehabilitacja nie przynosi rezultatów, lub stopień nasilenia przepukliny jest już bardzo duży, stosuje się leczenie operacyjne.