Zdrowie dzieci

Trzeci etap kampanii edukacyjnej DIAGNOSTYKI poświęconej profilaktyce zdrowotnej

 

Czy dzieci powinno się badać?
Zalecenia Ministerstwa Zdrowia

Ministerstwo Zdrowia, dla dziecka w każdym wieku, zaleca wykonywanie tzw. badań bilansowych. Bardzo ważna jest pierwsza, tuż po urodzeniu, wizyta u lekarza i poddanie dziecka badaniu przedmiotowemu (fizykalnemu) i podmiotowemu, czyli zrobienie wywiadu z rodzicem. Potem wszystkie kolejne wizyty kontrolne (bilansowe) powinny badać: tempo wzrostu, wagę, słuch, wzrok. Rodzic powinien być także informowany o konieczności wizyty dziecka u dentysty. W razie jakichkolwiek wątpliwości lekarz może zlecić wykonanie badań laboratoryjnych. Obowiązkowo w wieku 10 lat pojawia się badanie TSH, czyli badanie tarczycy.
Jak to wygląda w rzeczywistości? Tylko 71% noworodków zostało przebadanych przez lekarzy (a powinno ich być 100%), a im dzieci starsze, tym badań bilansowych wykonuje się mniej i procent ten spada do… 28%! (dane GUS z 2013 roku). Oznacza to, że prawie 70% dzieci nie zostało przebadanych w zakresie zalecanych badań kontrolnych u lekarza! Takie wizyty przysługują naszym dzieciom średnio co dwa – trzy lata, a dzieci do dwóch lat powinny być pod stałą obserwacją.

3xBON

Badania dla dzieci

O tym, jakie badania wykonać, powinien zdecydować lekarz, niemniej bez skierowania, kontrolnie, podobnie jak u osób dorosłych, u dzieci warto co dwa – trzy lata wykonać badania ogólne: poziomu glukozy, morfologię i badanie moczu, tak aby śledzić, czy parametry są właściwe, czy szybko rozwijający się organizm dziecka nie ma jakichś braków. Tymczasem ze statystyk Diagnostyki wynika, że ilość zlecanych badań spada wraz z wiekiem – najwięcej badań wykonuje się u dzieci do pierwszego roku życia, potem liczba ta spada o połowę, a u dzieci powyżej 7 lat jest nawet o 70% mniejsza! Oprócz badań ogólnych są badania zalecane związane z:

  • częstością przeziębień i infekcji,
  • przybieraniem na wadze i wzroście,
  • reakcjami alergicznymi,
  • tendencją do tycia,
  • dietą,
  • porą roku (jesienią i zimą spada poziom witaminy D, co ma wpływ na odporność i stan kości),
  • zakażeniami i ugryzieniami powakacyjnymi,
  • ciśnieniem tętniczym, badaniem pracy serca.

Morfologia

Morfologię szczególnie warto wykonać u dziecka, które jest nadmiernie blade, osłabione, nie ma apetytu lub słabo rośnie – mogą to być objawy anemii. W morfologii krwi znajduje ona potwierdzenie w obniżonym poziomie hemoglobiny (Hb) i ilości czerwonych krwinek (erytrocytów, RBC). U rosnących dzieci najczęstszym winowajcą anemii jest zbyt niskie stężenie żelaza we krwi.
Nowotwory bardzo rzadko występują u dzieci, jednocześnie są one drugą (po wszelkiego typu urazach) przyczyną śmierci małych pacjentów. Najczęstsza jest białaczka, która często rozwija się bardzo szybko (w ciągu miesiąca), a towarzyszą jej takie objawy, jak: osłabienie, chudnięcie, stany gorączkowe, spadek odporności na zakażenia, anemia, krwawienia, bóle kostne i stawowe. Chorobę rozpoznać można na podstawie tzw. pełnej morfologii 5 diff, uzupełnionej w razie konieczności manualną mikroskopową weryfikacją komórek krwi w barwionym rozmazie krwi obwodowej, w którym wykrywa się młode formy leukocytów.

Mocz

Badanie zwykle zlecane u dzieci w momencie utrzymującej się gorączki, aby zareagować odpowiednio wcześnie, gdy narasta odwodnienie organizmu, pojawia się białko w moczu i podejrzenie zakażenia układu moczowego. Duża liczba białych krwinek, a nawet erytrocyty, to także sygnały do podjęcia leczenia. Badanie ogólne moczu może też ujawnić choroby wątroby, nerek, cukrzycę, czy w końcu kamicy moczowej.
W przypadku powtarzających się zakażeń dróg moczowych, warto wykonać badanie bakteriologiczne moczu – posiew identyfikujący bakterię odpowiadającą za infekcję oraz sprawdzający, na jakie antybiotyki jest ona wrażliwa.

Częste infekcje – problem u dzieci

Podczas choroby przydatne może być też oznaczenie białka C-reaktywnego (CRP), którego podwyższony poziom wskazuje na stan zapalny (zwykle w przebiegu infekcji, ale też w urazach, chorobach reumatologicznych, nowotworach).
Zdarza się, że przebyte infekcje paciorkowcami (bakteriami wywołującymi m.in. anginę ropną) mogą prowadzić do powikłań – uszkodzenia stawów, serca i nerek. Powikłaniom towarzyszą objawy takie jak gorączka, bóle w klatce piersiowej czy skrócenie oddechu. W celu określenia ryzyka powikłań i zapobiegania im, w 1–4 tygodniu po przebytym zakażeniu paciorkowcowym oznacza się ASO.

Badanie poziomu cholesterolu całkowitego

Mało kto wie, że dopuszczalny poziom cholesterolu całkowitego jest znacznie niższy u dzieci, niż u dorosłych. Zalecana norma dla osób w wieku 2–19 lat to 170 mg/dl (4,6 mmol/l). Jeśli jego wartość zbliża się do 200 mg/dl (5,2 mmol/l), a więc normy dla dorosłego człowieka, konieczne jest znalezienie przyczyny. Problem dyslipidemii (czyli zaburzeń w gospodarce lipidowej) często ma przyczynę genetyczną (tzw. hipercholesterolemia genetyczna) i można ją stwierdzić u szczupłych dzieci. Może być ona także związana z cukrzycą, otyłością, nieprawidłową dietą. Udowodniono, że zmiany stłuszczeniowe w naczyniach wykryć można już u dwulatków. Co ważne, nie dają one żadnych objawów i są wtedy jeszcze odwracalne – ich powstawanie można cofnąć dzięki modyfikacji stylu życia i diety. Lipidogram (a przynajmniej stężenie cholesterolu całkowitego) należy bezwzględnie ocenić u dzieci cierpiących na nadwagę lub otyłość oraz tych, u których występują rodzinne czynniki ryzyka (krewni z cukrzycą, nadciśnieniem, pojawiającymi się w młodym wieku: miażdżycą, zawałem serca lub udarem mózgu). Warto zatem badać dziecko pod tym kątem na różnych etapach rozwojowych (przedszkole, szkoła podstawowa, gimnazjum i liceum).

Cukrzyca

Nadwaga i otyłość mogą też prowadzić do cukrzycy typu 2. W ostatnich latach jest ona coraz częściej diagnozowana u młodych osób, nawet u dzieci poniżej 10. roku życia. Rzadszym typem cukrzycy, wykrywanym w okresie dojrzewania lub wczesnej dojrzałości, jest cukrzyca typu MODY. Ta postać choroby uwarunkowana jest genetycznie i choć jest podobna do cukrzycy typu 2, to nie ma związku z otyłością. Zwykle diagnozuje się ją między 10. a 30. rokiem życia. Ma łagodny przebieg, na ogół nie stwierdza się typowych objawów cukrzycy, a jej leczenie polega na stosowaniu diety cukrzycowej. Nie można zapomnieć o cukrzycy typu 1, która stanowi około 8% wszystkich przypadków zachorowań na cukrzycę. Najczęściej jednak dotyczy ona właśnie dzieci i młodzieży oraz osób przed 30. rokiem życia (w 85–90%). Początek choroby ma najczęściej miejsce między 12. a 15. rokiem życia.
Poszczególne rodzaje cukrzycy różnią się między sobą patogenezą i leczeniem, ale każda z nich może doprowadzić do przewlekłych powikłań, takich jak m.in. choroby sercowo-naczyniowe, zaburzenia funkcji nerek i widzenia. Każdą też wykryć można poprzez proste oznaczenie glukozy na czczo we krwi, które można zalecić jako prosty, tani i skuteczny środek wczesnego diagnozowania cukrzycy u dzieci.

Alergie

Świat, w którym żyjemy, naraża nas na dysfunkcje zdrowotne związane ze środowiskiem. Diagnozuje się coraz więcej nadwrażliwości na jedzenie, pyłki, kurz i inne alergeny środowiskowe. Zdiagnozowane wcześniej, zwiększają szanse na eliminację czynników wywołujących oraz na regenerację organizmu.
Choroby alergiczne występują u 10–25% populacji społeczeństw krajów wysoko rozwiniętych. Ryzyko ich wystąpienia u dzieci jest częstsze w sytuacji, gdy ich rodzice są alergikami. Alergie wywołują substancje wziewne (np. pyłki roślin), pokarmowe (białko zwierzęce), jad owadów, sierść zwierząt. Żeby sprawdzić reakcję alergiczną, należy wykonać oznakowanie przeciwciał IgE, których poziom wzrasta m.in. w alergiach i chorobach pasożytniczych. Następnym krokiem może być badanie przeciwciał IgE, specyficznych względem składnika pokarmowego, którego podejrzewamy o wywołanie objawów alergii. Za część alergii pokarmowych odpowiadają przeciwciała klasy IgG. Test ImmuPro300, wykrywający IgG przeciw 270 alergenom pokarmowym, można wykonać już u dzieci powyżej 1,5 roku życia. Jest to o tyle łatwiejsze, że nie wymaga on wielu nakłuć jak przy testach skórnych – wystarczy niewielka ilość krwi uzyskana w jednym pobraniu.

Tarczyca – bardzo ważny organ

Wspomniane wyżej przyczyny środowiskowe spowodowały, że konsultacja u endokrynologa powinna na stałe zagościć w naszym kalendarzu zdrowotnym. Już w 1997 roku w Polsce wprowadzono obligatoryjne jodowanie soli kuchennej oraz wzbogacanie jodem mieszanek mlecznych, co wpływa korzystnie na prawidłowe funkcjonowanie tarczycy i zapobiega m.in. powstawaniu tzw. woli tarczycowych. Pierwsze badanie funkcji tarczycy ma miejsce wkrótce po urodzeniu. Wykonuje się wówczas tak zwane testy przesiewowe, obowiązkowe u wszystkich noworodków, przy pomocy których można wykryć m.in. wrodzony brak tarczycy. Kolejne obligatoryjne badanie, zalecane przez Ministerstwo Zdrowia, powinno się wykonać dziecku 10-letniemu.
Przyczyną nabytej niedoczynności tarczycy może być na przykład niedobór jodu czy choroba Hashimoto, w której organizm zaczyna produkować specjalne białka, zwane przeciwciałami (anty-TPO, anty-TG). Ocenę funkcji tarczycy u dotychczas zdrowych osób najlepiej zacząć od zmierzenia stężenia TSH w surowicy krwi. Jeśli stężenie TSH jest prawidłowe, z reguły nie trzeba wykonywać żadnych kolejnych badań. Wyjątkiem jest sytuacja, w której podejrzewamy zaburzenie funkcji przysadki mózgowej lub dziecko ma przekonujące dowody niedoczynności lub nadczynności tarczycy, mimo prawidłowego poziomu TSH. Nieprawidłowe funkcjonowanie tarczycy może mieć wiele skutków ubocznych, tj. zahamowanie wzrastania, opóźnienie dojrzewania kośćca, opóźnione dojrzewanie płciowe, brak koncentracji, przyrastanie wagi pomimo zmniejszonego łaknienia, a nawet może opóźniać umysłowy rozwój dziecka.

Witamina D – witamina prawidłowego wzrostu

Do prawidłowej mineralizacji i wzrostu kości niezbędne są także wapń i witamina D3. Niestety jej niedobory, głównie w okresie jesiennym i zimowym, są powszechne. Zapotrzebowanie na nią w znacznej mierze powinno być pokrywane przez syntezę w skórze pod wpływem światła słonecznego. Zarówno my, jak i nasze dzieci, coraz mniej przebywamy jednak na świeżym powietrzu, a jeśli już, to chronimy skórę kremami z filtrami UV. Zanieczyszczenia, smog, a także zwykłe chmury, również utrudniają produkcję witaminy D. Tymczasem witamina D3 to tzw. „parametr gwiazda”. Jej prawidłowy poziom wspiera układ kostny, hormonalny, pokarmowy, mięśniowy, a w przypadku dzieci przekłada się na właściwy rozwój intelektualno-fizjologiczny. Skoro witamina ta jest tak ważna, w czasie niedoborów trzeba ją suplementować. W doborze odpowiedniej dawki powinien pomóc lekarz, gdyż jej przedawkowanie może być groźne dla zdrowia.

Celiakia – problem dotykający 1 na 215 dzieci

W Polsce wykrywa się tylko ok. 10% przypadków celiakii. Pozostałe 90% osób albo nie wie, że choruje, albo myli objawy anemii, biegunek, wymiotów czy braku apetytu z prawdziwym źródłem swoich problemów zdrowotnych. U niemowląt pierwsze objawy pojawiają się po 4–6 tygodniach od wprowadzenia do diety produktów mącznych i są charakterystyczne dla celiakii. Gluten w przewodzie pokarmowym zdrowego dziecka nie czyni żadnych spustoszeń, natomiast u kogoś dotkniętego wrodzoną wadą nietolerancji niszczy kosmki wyściełające jelito cienkie, doprowadzając do kompletnego ich zaniku. Powierzchnia wchłaniania składników pokarmowych dramatycznie maleje, i zaczynają się problemy: dziecko nie rośnie, ma wzdęty brzuch, niską wagę, zaburzenia wzrostu oraz nawracające infekcje. U młodzieży i dorosłych schorzenie często przybiera postać nietypową, co utrudnia postawienie diagnozy. W Polsce aż 1 na 215 dzieci w wieku szkolnym choruje na celiakię, nie jest to jednak jedynie choroba wieku dziecięcego. Obecnie najczęściej rozpoznaje się to schorzenie u osób dorosłych. W takich przypadkach postawienie diagnozy ma zazwyczaj miejsce dopiero po ok. 10 latach od wystąpienia pierwszych symptomów, ponieważ u młodzieży i dorosłych celiakia ma często nietypowe objawy, choć częste grypy żołądkowe, niestrawność czy bóle brzucha powinny wzmagać czujność rodziców. Dlatego też w pakiecie badań dla dzieci znalazło się badanie P/c. p.transglutaminaza tkankowa (anty-tTG) w klasie IgA, które jest skutecznym skriningiem dotyczącym celiakii.

Wszystkie wymienione badania znalazły się w pakiecie badań zalecanych dla dzieci do lat 16. Kupon upoważnia do 65% zniżki, warto więc skorzystać z akcji DIAGNOSTYKI i zbadać swoje dziecko.

Więcej informacji na
www.kobieta.diagnostyka.pl